EVOLUCION  DAU  DIALÈCTE  NIÇARD

                                      DINS  LO  DEBANAMENT  DEI  SÈGLES

Da Reinat Matalòt

                                                           --------------------------

                                                          

                                                                Sègle  XIIen          

 

Entamenada de la diftongason en uè : juèc / fuèc / luèc…

Passatge tge > ge : viatge > viage. (de verificar).

 

                                                               Sègle XIIIen         

1a tombada dau s intervocalic.

 

                                                               Sègle XIVen

 

1a  diftongason ò > oa :  fòrt > foart, mas la dobla usança es presenta. (C.D.P.)

La banhadura nh es sempre d’usança : senher, Avinhon. (C.D.P. « La ville de Nice…)

Usança de so que (C.D.P….)

Usança non tancada dau pron. pers. compl. te / ti, me / mi. (id°)

Usança de batrem. (id°)

Usança de filh. (id°)

Usança d’aital. (id°)

Usança d’uèi.(id°)

                                                               Sègle XVen           

 

Passatge provisòri de la finala a > o : companhia > companhio.

Evolucion  iu > ieu : ciutat > cieutat.

Evolucion  tz > z :  dotze > doze.

Evolucion  de la finala g > ch : mièg > mièch.

Desparicion dau s au plurau.

Desinéncia an > on dei vèrbes dau 1er grope a la tèrça pers. dau plur. :  càntan > cànton.

2a tombada dau s intervocalic ( de verificar, C.D.P cita mayson dins la cronica de J.Badat e presi dins « La ville de Nice…).

Manten de la preséncia dau  (Pellós).

Manten dei articles def. plur. los , las.

Entamenada de la vocalizacion dau l finau :  novèl > novèu, e epentetic : alta > auta.

Confusion de m e n en finala :  avèm / aven.

Usança non tancada de se / si.

Acreissement de la femenisazion dei mòts acabats en or : lo calor > la calor.

Alternança dei finalas dei paradigmas dau futur : arai / erai : parlarai / parlerai e dau condicionau :  parlarii / parlerii. (vèrbes dau 1er grope).

Manten de l’emplec de meteis (Pellós).

2a diftongason ò > oa. (C.D.P. « La ville de Nice…)

Usança de filh (C.D.P. « La ville de Nice…)

 

                                                              Sègle XVIen

 

Tresmudament s > y au plurau bels > bei, pichons > pichoi, als > ai.

Evolucion dau plurau dau femenin dei adjectius : bellas >beles >belei > bèli.

 

                                                             Sègle XVIIen

 

Evolucion còp > còup.

Acabament de la vocalizacion dau l finau : aquel > aqueu .

Acabament de l’emplec dau possessiu atòne : mon > lo mieu.

Evolucion de l’article definit : las > li.

 

                                                             Sègle XVIIIen

 

Tombada de la banhadura dei finalas : besonh > beson.

Tombada dau r a l’infinitiu (de verificar).

Passatge de tròp > tròup.

 

                                                             Sègle XIXen

 

Evolucion b > v (sota influéncia francesa) : trabalh > travalh.

 

                                                             Sègle XXen

 

Simplificacion paroxitonica (valent a dire aquela de l’occitan referenciau) dei proparoxitons sabents eissuts de l’italian :  teòrico > teoric, scientífico > scientific, eca…

 

 

 

 

Cf. dins CDP, istòrias galèras I, II, III.