RICOLFI Jouan, s.d. « Gaida a la masca ! » pp. 35- 37 in Lou Pais Nissart 1957

 

GAIDA A LA MASCA !

(en alpin de Còntes)

 

Dal cumascle pendiè lou laveje, plen de tantiflouns e de nifs, mes à buhir emé de sau pèr lou pouòrc que barjacava en l'estable.

 

Louisa aviè fach un fuèc dal diau, em'un pòu d'assendum souta de stèlei de roure. L'esparfum dal pistou sourtiè d'un pairouòl fumant soubre lou trepenses. Davant la brasa de ressènçou, quarque pouns peteiavon en una gouòrgueta.

 

Soubre lou taulier, li era un cavagnòu plen de boulés d'en Sèna, proche d'un tòmou de vin. E, en un cantoun, lou miéu cat Lucifer rourouneava e si passava la pata darrier l'auréia, signe segur d'una raissa.

 

Noun s'audièn que lei rumour tranquilei de la nouòstra vida de campagna. De tant en tant, en Castel, lou mul dal Feras tirava la siéu cadena en braiant ; la fuè de Manèu mandava una belàu, e en la cantina de Loumbart, li embriagouns jugavon : « E doui e siei e vuech, mourraaaa ! »

 

En maioun, lei fremei barjacavon. Caroulina esclapava de bouòsc, soubre la lausa ; Nourina tirava de la coulougna ‘mé lou fus lou fiéu de cànebe ; Catarina desgranava lei troumbei de granturc, e la miéu Vitourina rapessava lei bràièi dal siéu òme.

 

Tout en un còu, lou cat anèt s'escoundre en lou fourn dal pan, si audèt un souspir passar souta la pouòrta. Lou calen s'amursì. Lei fremei si signèron e Caroulina diguèt en tremoulant : "Pater Noster, fèmi gràcia".

 

Aloura Vitourina faguèt : "Ou ai vist, es un cous qu'es passat souta pouòrta, era acouchairat pèr una masca : cresi que sigue estat lou vièi Barraya que noun s'en vouòl estar en cimentèri : cad'an, ven fantoumiar en vila : ô Caroulina se nous a enmascàus, aquela, sien perdu ès, òu ti dìou !"

 

Aloura iéu faguèri : "Bessai, as proun bèn parlat, mà èira qu'anen faire pèr si desenmascar ? "

 

Aloura Catarina faguèt : "En lou mal es lou remedi cal faire sus lou còu una fricassàu de couradeta de vedel e d'espinolei."

 

Aloura Vitourina faguèt, avent pousgut reassendre lou lume : "Ahì, ahì, courre vltou, lou miéu enfant dal bouòn Diéu, courre vitou que leis encara lou tèmp avant qu'arribe mieja-nuech : vai da Terèsi de Cristini al Mourier, pica pouàrta, brama tant que si desveie : que ti doune una couradeta bella fresca, courre vitou, lèst ! "

E iéu de courre e piqui e cridi, e brami, blastemi, "Cala Terèsi, que leis una masca que vira en maioun, cala, cala vitou que se noun sien enmascàs, sien !"

 

Pèr nen finir; Terèsi capì e s'en calèt : un uèi dubert, l'autre serrat, emé la camisa esgarràu soubre lou piech pelous, descaus, si tenènt lei bràiei d'una man, lou calèn en l'autre, la chica en bouca, venguèt durbir lou boutigoun à còu de maledissiouns : "O vierge santa dal bouòn Diéu, que causa de fouòl, acrediourli de troun de noum d'un assidènt que vi pihe !" Pi destaquèt une couradeta d'un vedel d'en Nenfré tuat e despuhít dal matin e me la pourgèt.

 

E iéu de courre à briva pèr repuar l'escalinàu : lei miei coumairei èron en preguièra à genouiouns. De tir, s'enaussèron e la fricassàu siguèt lesta, embè tant e mai d'espinolei, de clavès e de pèbre (lou pèbre era pèr atirar la masca). E touis en rodou, si tenènt lei mans, la sartàia en mitan, en pregant emé l'ajuda de la fada, esperiàn l'oura marcàu.

Lou darrier bot de mieja nuech tintinava encara al relòri, que lou vènt passèt souta pouòrta e... TOC... TOC... TOC ... Iéu mi manjavi lei mans de la pau. Nourina diguèt d'una vous debla : "S'es quarquaren de bouòn, rientra, se noun, passa camin !"

 

Aloura la masca esparì en l'escalinàu en braiant coum'una granouia.

 

Plan planin, si duerbì la fenestra soubre la carriera e si sentì un oudour de soufle e de cremat. Vitourina pihèt la sartàia e la mandèt emb'una pignata d'aiga buienta e fouòrsa maledissiouns soubre la masca.

 

Si audèt un gran fracas que reboumbèt de carriera en carriera couma lou terignoun dal dimènegue. E un'arieta fresca de roumanin e de baijalicò de lei jarei escourèt en lou Pourtal soubran.

 

Jouan RICOLFI.